FOTO GALERİ: ‘Dünyanın bittiği yer’ olarak anılıyor: Bırkleyn

HABER VE FOTO / SERTAÇ KAYAR

Diyarbakır’ın Lice İlçesi’nin yaklaşık 25 km kuzeyinde bulunan Abalı (Korxa) Köyü sınırları içinde bulunan Bırkleyn Mağaraları, antik dünyada "dünyanın bittiği yer" gözüyle bakılan, efsanelerde ve kutsal kitaplarda "ölümsüzlük suyunun aktığı yer" olarak biliniyor. Dicle Nehri’ni oluşturan iki koldan biri bu mağaralardan çıkıyor. Dere üzerindeki kanyonda yer alan ve halk arasında aynı isimle anılan mağaraların Türkiye Mağaralar Envanterindeki ismi ise “İskender-i Birklin”. Çayın hemen üstündeki kanyonda yer alan ve tarihi neolitik çağlara dayanan mağaralar pek fazla bilgi yok. Araştırmalardan elde edilen ilk bilgiler, 1862 yılında C. Lehmann-Haupt ve W. Bleck’in 1898-99 yıllarında yaptığı ziyarete dayandırılıyor.

ASUR DÖNEMİNE AİT ESERLER

2004 yılında ise Münih Üniversitesi’nden Dr. Andreas Schachner başkanlığındaki bir ekip tarafından tekrar ziyaret edilen mağaraların ikisinde Asur dönemi rölyef ve yazıtlarının belgelenmesi çalışmaları yapılmış ve çevredeki tüm arkeolojik kalıntılar incelenmiş. Dr. Schachner tarafından yapılan yüzey araştırmasında mağaraların Geç Neolitik Çağ’dan itibaren kullanıldığı anlaşılmış. Kanyonun üzerindeki ilk mağaranın girişinde Asur Krallarına ait kabartmalar ve yazıtlar göze çarpıyor. Dr. Schachner, tarafından çözümlemesi yapılan yazıtlardan I. Tiglatplesar’a ait olanın MÖ. 1114-1076, III. Salmansar’a ait olan yazıtların MÖ. 858-824 yıllarına ait olduğunu belirtmiş.

ASUR KRALI III. SALMANASSAR’IN MESAJI

Dr. Schachner’in yaptığı çalışmalarda yazıtların birinde Asur Kralı III. Salmanassar şöyle diyor: “Benim krallığımı seven, benim adımı yücelten büyük tanrılar Asur, Bêl, Sîn, Samas, Adad, Istar. Salmãnu-asarêd (III. Salmanassar), dört cihanın kralı, Asur`un Kralı, Asur-nãsir-apli`nin (II. Asurasirpal) oğlu, Asur`un Kralı, Tukultî-Ninurta`nın (II.) oğlu, Asur´un Kralı Nairi Ülkesi (Van Gölü) denizinden güneşin battığı büyük (denize) (Akdeniz) hâkim fatihi. Hatti Ülkesi`ni tümüyle fethettim. Enzu geçidine girdim. Suhmu, Daiãnu (ve) Urartu Ülkeleri`ni tümüyle fethettim. Gilzanu Ülkesi`ne geçtim. Gilzanulular’ın vergilerini kabul ettim. Üç kez Nairi Ülkesi`ne gittim. Adımı Dicle´nin kaynağına yazdım.”

KEHF SURESİ VE ZÜLKARNEYN EFSANESİ

Halk arasında anlatılan, ancak tarihi hiçbir belgeye dayanmayan efsaneye göre; Pers ülkesini işgale giden ve M.Ö. 356-323 yılları arasında yaşamış olan ünlü Makedonyalı komutan Büyük İskender, 15 bin kişilik ordusu ile bir süre burada konaklamış. Halk arasında aynı şekilde Kur'an'da Kehf suresinde anlatılan Zülkarneyn'in yaşamının bir dönemini burada geçirdiği anlatılır. Bunun için yöre halkı bu efsaneyi anlatırken İskender-i Zülkarneyn diye bahseder. Halk arasında İskender ile Zülkarneyn'in aynı kişi olduğuna inanılır. Efsaneye göre İskender-i Zülkarneyn antik çağda Bırkleyn mağaralarına gelmiş ve Çeper kalesinde kalmıştır. Çeper kalesi kalıntıları halen bölgede mevcut. Bizanslı yazar Procopius'un M.S. 507-555 yazdıklarından, söz konusu kalenin adının İllyrisos olduğu ve büyük ihtimalle Justinianus döneminde M.S. 527-565 kurulduğu anlaşılıyor.

MAĞARANIN SONUNU GÖREN YOK

Bir başka efsanede ise İskender-i Zülkarneyn bir sefere giderken, başının iki tarafında boynuz gibi iki ur çıkmış ve çok acı vermeye başlamış. İskender'e bir gün rüyasında, Lice'de bulunan Bırkleyn mağaralarındaki suda yıkanırsa boynuzlarının kaybolacağı söylenmiş. İskender-i Zülkarneyn hemen yolunu değiştirerek, gelip Lice'yi fethetmiş. Bırkleyn mağaralarının suyundan içip başını da bu suyla yıkayınca boynuzlarından biri hemen yok olmuş. Diğeri ise kısa bir süre içinde iyileşmiş. Efsaneye göre Bırkleyn mağarasının sonunu görene halen rastlanılmamıştır.

ÖLÜMSÜZLÜK SUYU

Efsanelerde geçen ve "ölümsüzlük suyu" olarak nitelendirilen Bırkleyn suyu, Dicle Nehri'nin iki ana kaynağından biridir aynı zamanda. Bu su, yerin altında doğal bir tünelden geçtikten sonra yeniden yeryüzüne çıkar. Bırkleyn suyunun kaybolduğu bu yer "dünyanın bittiği yer" olarak efsaneleşmiş.

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.